07 Ağustos 2012 Salı - 09:27
Şaşılık gözlerin herhangi bir
bakış yönünde iki gözün görme
eksenlerinin paralel olmaması
durumudur. Gözlerden bir tanesi tam
karşıya bakarken diğeri içe, dışa,
yukarı ya da aşağıya bakmaktadır.
Yanlış pozisyon sürekli belirgin olabileceği
gibi bazı yöne bakışlarda da
ortaya çıkabilmektedir. Erkek ve kız
çocuklarında aynı sıklıkta görülmekte
ve çoğu hastada ailesinde başka
kimsede görülmemektedir.
Şaşılığın nedeni tam olarak bilinmemekle
birlikte genetik başta olmak
üzere pek çok faktörün etkili olduğu
düşünülmektedir. Gözü kontrol eden
6 adet kas bulunmaktadır. Her iki gözünde
normal pozisyonda olması için
kasların denge içinde bulunması ve
koordineli bir şekilde hareket etmesi
gerekir. Santral sinir sistemini etkileyen
hastalıklarda ve görmeyi azaltan
katarakt gibi durumlarda da şaşılık
oluşabilmektedir.
Gözlerin aynı yöne bakmaması en
önemli belirtidir. Bununla birlikte
şaşılıkta güneşli ortamda gözlerden
birini kısmak ya da gözlerini birlikte
kullanmak için başını yana eğmek gibi
belirtilerde olabilir.
Erişkinlerin %1’inde şaşılık görülebilmektedir.
Bunların çoğu çocukluktan
beri bulunan şaşılık vakalarıdır. Eğer
erişkin bir kişide şaşılık meydana
geldiyse diabet(şeker hastalığı), tiroid
hastalığı, myestania gravis, beyin
tümörleri ya da felçler araştırılmalıdır.
Şaşılık teşhisi nasıl konur?
Yeni doğan döneminde henüz retina
gelişimi tamamlanmadığı için gözlerde
çoğunlukla dışa kayma fark edilebilir. İki
aylıktan sonra görme eksenleri paralel
hale gelir ve iki göz arasında hareketler
simetriktir. Bu nedenle şaşılık için en
sağlıklı muayene 2-3 aydan sonra yapılmaktadır.
Bazı bebeklerin gözleri içe
dönük gibi durmaktadır. Bunun sebebi
burun kökünün daha geniş olması ya
da göz kapağının iç tarafında deri kıvrımının
bulunmasıdır. Yaş ilerledikçe bu
görüntü ortadan kalkacaktır. Gerçekten
şaşılık olanlarda ise düzelme olmayacaktır.
Yalancı ve gerçek şaşılık arasındaki
fark ancak göz doktoru tarafından
teşhis edilebilmektedir.
Şaşılık tedavisi
Şaşılığın tedavisinde amaç görme keskinliğinin
artırılması, gözlerin tekrar orta
konuma getirilmesi, her iki gözün bir
arada çalışmasının (binoküler görme)
sağlanması, anormal baş pozisyonunun
düzeltilmesi ve çift görmenin (diplopi)
düzeltilmesidir. Bu amaçla:
Gözlük verilebilir,Ambliyopi (Görme tembelliği) tedavisi
verilebilir,
Cerrahi tedavi yapılabilir.
Refraksiyonun düzeltilmesi (Gözlük
verilmesi): Şaşılık tedavisinde ilk yapılması
gereken adım iki gözün maksimum
görme keskinliğine ulaştırılmasıdır.
Görme keskinliğindeki artış kayma
derecesini azaltabilir. Gözlükle düzelen
kaymalarda cerrahi tedavi uygulanmaz.
Göz egzersizleri: Konverjans yetmezliği
adı verilen okuma ya da çalışırken
gözün yeterli çalışmaması gibi özel
durumların tedavisinde kullanılır.
Prizmalı gözlükler: Küçük kaymaların
tedavisinde kullanılır. Çift görmenin
azalmasını sağlar.
Ambliyopi (Görme tembelliği) tedavisi: Ambliyopi bir veya iki gözde
görme azlığıdır. Tam bir göz muayenesinde
organik bir patoloji saptanmamasına
rağmen görmenin artırılamadığı
durumda ambliyopi tanısı konur.
Şaşılık sonucu gelişen ambliyopi
tedavisi için kapama tedavisi yapılabilmektedir.
Kapama süresi 1 saat ile tam
gün arasında değişmekte olup ideal
süre ambliyopi derinliği ve hastanın
yaşına göre hekim tarafından saptanır.
Enjeksiyon: Günümüzde şaşılık tedavisinde
kullanılan en önemli farmakolojik
ajan son yıllarda sıkça kullanılan
botilinum A toksinidir. Enjekte edildiği
kasta geçici bir paralizi oluşur. Akut
paralizi döneminde göz aksi yöne
kayar. Daha sonra bu azalır ve gözler
paralel duruma gelir. Seçilmiş vakalarda
faydalı olan bir yöntemdir.
Ameliyat: Cerrahi tedavi uygun göz
kaslarının fonksiyonlarının güçlendirilmesi
veya zayıflatılması ile sağlanmaktadır.
Cerrahi her yaşta en sık
kullanılan tedavi yöntemidir. Ameliyat
kozmetik nedenle, çift görmenin azaltılması,
gözlerin birlikte kullanılmasının
sağlanması, gözlerdeki ağrının azaltılması
amacıyla yapılır.
